Bölüm 1: Duyu Bütünleme Bozukluğu (Sensory Integration Disorder) Tanımı ve Belirtileri

Hiç kendinize, "Duyu Bütünleme Bozukluğu nedir ?'' diye sordunuz mu? Eğer sorduysanız şanslısınız, çünkü bugünkü konu bu!

Çocuğunuz saç kesme zamanı geldiğinde çıldırıyor mu? Tırnaklarını kestirirken hırçınlaşıyor mu? Kıyafetlerinin arkasındaki etiketlerden şikayet ediyor mu? Dişlerini sıkıyor veya gıcırdatıyor mu? Görsel uyaranlardan kolayca dikkati dağılıyor mu? Yemeklerin koku ve tadına karşı tepki gösteriyor mu? Seslerden kolayca dikkati dağılıyor mu? Uykuya dalmakta ya da sürdürmekte zorluk yaşıyor mu? Sıklıkla bir şeylere çarpar ya da takılır mı? Sürekli kendi etrafında dönmeyi sever mi?  Bu soruların birkaçına evet cevabı verdiyseniz, Duyusal İşleme Bozukluğu (Sensory Processing Disorder) olan bir çocuğunuz olabilir. Duyusal İşleme Bozukluğu, Duyu Bütünleme Bozukluğu olarak da adlandırılır, çocuğun davranış (self regülasyon) ve beceri gelişimi için duyusal bilgiyi nasıl işlediği üzerine tanımlanmış bir problemdir. Uzmanlar, çocukların yüzde 5 ile 10'unun duyusal işleme problemleri bulunduğunu tahmin etmiştir. Bununla birlikte, çoğu aile durumun farkında olmadığı için bu çocukların çoğuna tanı konulmaz.

Duyu Bütünleme Bozukluğu(DBB) olan çocuklar;

1.  Gelişimsel aktivitelerde zorluklar sergileyebilirler.

• %37 çok az ya da hiç emekleme fazı olmadığı,
• %28 merdivenden aşağı inmekten tedirgin olduğu belirtilir. (May-Benson, Koomar & Teasdale, 2009)

     2. Sıklıkla anne karnında ya da doğumda zorluklar/sorunlar yaşanır.

• %42 doğumda ya da öncesinde komplikasyonlar,
• %36 doğumda vakum kullanımı,
• %25 annede gebelik zamanı enfeksiyon ya da hastalık görülür. (Keuler, Schmidt, Van Hulle, Lemcry-Chaldant,& Goldsmith,2011)

    3. Çocukluk dönemlerinde ciddi sağlık sorunları gözlemlenir. 

• %62'sinde kronik kulak iltihabı görülür,
• %55'inde ciddi bir yaralanma/hastalık geçmişi vardır.(May-Benson, Koomar & Teasdale, 2009)

    Beyinlerimiz her bir ayrı sistemden duyusal girdi aldığından, bu girdi yorumlanmalı, entegre edilmeli, organize edilmeli ve verimli bir şekilde işlenmelidir; böylece bir kişi uyarana uygun tepki verebilir. Duyu Bütünleme Bozukluğu olan bir çocuk söz konusu olduğunda, sinir sistemi tipik çocuklarla karşılaştırıldığında "farklı şekilde bir iletim ağı" olduğu, böylece duyusal girdi verimli bir şekilde işlenmediği görülmüştür. Örneğin, saç kesimi örneğini düşünelim. Küçük bir çocuk berberin koltuğuna oturduğunda, tipik olarak bir sonraki adım bir berber önlüğünün omzunun etrafında bir yere konulmasıdır. Duyu Bütünleme Bozukluğu olan bir çocuk için dokunma hissi söz konusuysa, önlüğün dokusunun onu sinir etmesi olasıdır. Ardından "makaslar" açılır ve duyduğu ses, kulaklarınıza göre çok daha yüksek ses halini alır. Aslında, çocuğun işitme sistemine yüksek olmayan gürültü aşırı rahatsız edebilir. Çocuğun saç kesiminden nefret etmesinde şüphe yok!

Duyu Bütünleme Bozukluğu'nun belirtileri hangi duyu sistemlerinin etkilendiğine bağlı olarak değişir. Bazı çocuklar belirli yiyecek dokusundan kaçınır ve saç yıkama, diş fırçalama veya yüz yıkama gibi tipik temel bakım faaliyetlerine direnirler. Bazıları, yüksek gürültü ve kalabalıktan dolayı aşırı bir korku sergilerken, bazı küçük çocuklar da dokunmaya son derece duyarlıdır ve oyun ekipmanları oynamaktan korkmaktadırlar. Bütün bu konular bir çocuğun akranlarıyla etkileşim kurma yeteneğini etkiler ve sonuçta sosyal ve oyun becerileri ile ilgili sorunlara neden olabilir.

Çocuğunuzda Duyu Bütünleme Bozukluğundan şüpheleniyorsanız, sorunun yaşam kalitesini etkileyip etkilemediğini dikkatlice düşünün. Eğer öyleyse tedavi düşünülmelidir. Tedavi neden gereklidir? Çocuklar geliştikçe, günlük duyusal deneyim önemlidir. Tam bir değerlendirme ile, terapist belirli sorunların nerede olduğunu belirleyecek ve her bir çocuk için en uygun duyusal girdiyi belirleyecektir. Terapi sırasında, çocuklar daha uygun bir şekilde çevreyi keşfetmek ve etkileşim kurmak için gereken becerileri kazanacaklardır. Terapist, duyusal sistemlerin her birisine kontrollü girdi sağlamayı ve çocuğa uygun tepki verme yollarını bilir. Terapistin terapinin yanı sıra, her gün gerçekleştirilecek aileye bir ev programı sunması da yaygındır. Terapiye erken yaşlarda başlamak en iyisidir; zira küçük çocuklar DBB tedavisine daha iyi yanıt verir; bununla birlikte, bu daha büyük çocukların tedaviden fayda sağlamayacağı anlamına asla gelmez. Bu sadece tedavinin daha sık ve daha uzun süre olması gerektiği anlamına gelir.